Guzki tarczycy

 

Guzki tarczycy

 

Guzki tarczycy występują u 6% kobiet i 1% mężczyzn. Nie oznacza to wcale, że wszystkie one są niebezpieczne. Większość guzków ma charakter łagodny. Szacuje się, że tylko kilka procent z nich, to guzy złośliwe, najczęściej raki tarczycy. Jedynie w 5–10% przypadków bioptowanych guzów mamy do czynienia z guzkami o charakterze złośliwym.

 

Diagnostyka guzków tarczycy

 

W ciągu ostatnich trzydziestu lat, znacznie poprawiła się dostępność oraz precyzja diagnostyki guzków tarczycy. Powszechne i zarazem podstawowe jest badanie USG tarczycy oraz biopsja cienkoigłowa podejrzanych guzków.

 

 

 

USG tarczycy

 

Każde badanie tarczycy powinno być opisane zgodnie z klasyfikacją EU-TIRADS-PL opracowanej dla Polski w 2022 roku przez PTN-NSO – Polskie Towarzystwo Naukowe i Narodową Strategię Onkologiczną (w skrócie skala TIRADS), która ocenia zmiany ogniskowe tarczycy wykrywane w badaniu USG oraz określa w ten sposób wskazania do biopsji.

 

Kategoria TIRADS w USG tarczycy

 

TIRADS 1

• Prawidłowa tarczyca, nie ma wskazań do biopsji. Ryzyko złośliwości 0%. Kontrola w zależności od wskazań klinicznych.

 

TIRADS 2

• Zmiany łagodne, zmiany ogniskowe bezechowe (płynowe), zmiany o strukturze gąbczastej. Ryzyko złośliwości bliskie 0%. BAC (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) niezalecana (wyjątek: biopsja terapeutyczna u chorych objawowych, np. opróżnienie torbieli); kontrola USG w zależności od czynników ryzyka klinicznego.

 

TIRADS 3

• Zmiany guzkowe nie mieszczące się dokładnie w kategorii 2 lub 4. Istnieje 2-4% ryzyko złośliwości zmiany. W tej kategorii biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC) wykonuje się, jeżeli wielkość zmiany >= 20 mm. 

 

TIRADS 4

• Zmiany podejrzane, ryzyko, że zmiana jest złośliwa wynosi od 6-17%. BAC wymagana zawsze, gdy zmiana wymiar >= 15 mm. W mniejszych guzkach na indywidualne zalecenie lekarza.

 

TIRADS 5

• Obecność ≥1 z następujących cech dużego ryzyka takich jak głęboka hipoechogeniczność, nieregularny kształt, orientacja nierównoległa, nieregularne granice, mikrozwapnienia (<1 mm), ekspansja poza tarczycę – nie mieści się w tej kategorii, cech ta została dodana przez PTN-PSO. Ryzyko złośliwości zmiany ocenia się na > 26%. W tych przypadkach, biopsję wykonujemy już w guzach>= 5 mm, a w mniejszych na zlecenie lekarza.

 

Zdarza się, że lekarz wykonujący USG tarczycy, nie opisze zmian zgodnie z klasyfikacją TIRADS, ale często wpisuje, że zmiana kwalifikuje się do biopsji. Zalecamy jej wykonanie, ponieważ nadal w Polsce rzadko stosuje się tą skalę, chociaż jest ona zalecana i obowiązująca.

 

 

 

Biopsja tarczycy

 

Podstawową biopsją jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC), często opisywana jako BAC bez słowa celowana, bo właściwie innej niż biopsja celowana nie wykonujemy. Inaczej mówiąc zawsze celujemy w guzek igłą najczęściej pod kontrolą USG.

 

Zapraszamy do zapoznania się z opisem procedury w zakładce BAC tarczycy - biopsja cienkoigłowa tarczycy

 

Wynik badania biopsji guzków tarczycy

 

W biopsji cienkoigłowej lekarz pobiera komórki ze zmiany do badania cytologicznego (PATOMORFOLOGIA). Biopsja tarczycy pozwala na określenie charakteru zmiany, czyli wstępnie zakwalifikować zmianę do którejś z kategorii. według skali Bethesda. Skala ta została opracowana w mieście Bethesda w USA, stąd nazwa.

 

Kategoria I

• Wynik badania jest niediagnostyczny lub materiał nie nadaje się do oceny. Biopsję należy powtórzyć. Ryzyko złośliwości w takich przypadkach wynosi 2-4 %. Zdarza się w około 5-11% biopsji.

 

Kategoria II

• Zmiana łagodna, ryzyko złośliwości od 0-3%, częstość występowania od 55-74% biopsji. Jest to najczęstsze rozpoznanie po biopsji. Lekarz powinien w tej sytuacji zalecić dalszą obserwację zmiany i powtórzenie biopsji w zależności od wskazań klinicznych np. powiększania się zmiany.

 

Jeśli obraz USG budzi niepokój lub wymiary guza są duże, należy rozważyć powtórną biopsję, nawet jeśli wynik wskazuje na zmianę łagodną.

 

Kategoria III

• Zmiana pęcherzykowa bliżej nieokreślona, atypia o nieokreślonym znaczeniu. Ryzyko złośliwości 5-15%. Ta kategoria jest rozpoznawana u 3-18% pacjentów. W takim przypadku USG należy powtórzyć szybko USG tarczycy tj. za 4 - 6 miesięcy i powtórzyć biopsję, jeżeli będzie taka konieczność.

 

Kategoria IV

• Podejrzenie nowotworu pęcherzykowego. Raki pęcherzykowe i zmiany łagodne z komórek pęcherzykowych są w badaniu cytologicznym bardzo trudne do odróżnienia. Dlatego ta kategoria dotyczy właściwie tylko guzów pochodzących z komórek pęcherzykowych. Ryzyko złośliwości wynosi od 15-30%. Częstość takich rozpoznań waha się do 2-25%

 

Kategoria V

• Cytologiczne podejrzenie raka tarczycy. Ryzyko złośliwości zmiany wynosi 60-70%. Rozpoznanie występuję w przypadku 1-6% bioptowanych guzków.

 

Kategoria VI

• Występuje rzadko i oznacz niemal pewne rozpoznanie zmiany złośliwej. Ryzyko złośliwości wynosi od 97-99%. Takie rozpoznanie stawiane jest w przypadku 2-5% badanych guzków.

 

 

 

Co oznacza wynik V i VI w biopsji tarczycy? 

 

O ile zmiany kategorii V i VI są wskazaniami do zabiegu operacyjnego, o tyle problematyczny jest zabieg przy rozpoznaniu kategorii IV wg systemu z Bethesdy. Weryfikować charakter zmiany w przypadku kategorii IV można także w badaniach genetycznych guza.

 

Nie jest to jednak postępowanie standardowe. Pacjentka lub Pacjent powinni zostać skonsultowani przez chirurga doświadczonego w operowaniu guzów tarczycy. W przypadku kategorii IV guzów ryzyko i wskazania do zabiegu omawia się z pacjentem indywidualnie. Z uwagi na prawie niemożliwe rozróżnienie w BAC guza pęcherzykowego łagodnego od raka pęcherzykowego, metodą z wyboru różnicującą te zmiany, pozostaje zabieg operacyjny i pełne badanie histopatologiczne guzka.

 

 

Rak tarczycy - rokowania

 

Rokowania w przypadku raków tarczycy są zazwyczaj bardzo dobre. Dzięki powszechności wykonywania badań USG wykrywany małe raki, ograniczone tylko do tarczycy, co zwiększa szanse na pełne wyleczenie. W przypadku w przypadku najlepiej rokującego raka brodawkowatego mniejszego niż 4 cm 10 lat przeżywa 90-95%. Ogólnie w przypadku wykrycia guzków złośliwych przeżywalność 5 lat u mężczyzn wynosi ponad 75%, a kobiet – 91%.

 

Podejrzewasz u siebie guzka tarczycy. Umów się na badanie USG do dr Ewy Kołyszko, biopsję tarczycy pod kontrolą USG do dr Artura Antolaka lub dr Kamila Drusica, konsultację endokrynologiczną do dr Anny Florysiak lub konsultację onkologiczną do dr Magdaleny Korożan.