Tartaczna 2
Poznaj jakość opieki zdrowotnej w stylu Tartaczna2!
wstecz
Guzki tarczycy to zmiany ogniskowe w obrębie tego gruczołu. Mogą być lite, wypełnione płynem lub mieć budowę mieszaną. Większość ma charakter łagodny, a wiele wykrywa się przypadkowo podczas USG. Rozpoznanie guzka nie oznacza raka ani konieczności operacji.
W Centrum Medycznym Tartaczna 2 w Gdańsku diagnostyka guzków tarczycy obejmuje konsultację endokrynologiczną, USG oraz, gdy istnieją wskazania, biopsję cienkoigłową. Wyniki tych badań pozwalają zaplanować obserwację lub dalsze leczenie.
Małe guzki zwykle nie powodują dolegliwości. Większe zmiany mogą być wyczuwalne na szyi, wywoływać uczucie ucisku albo utrudniać połykanie. Niektóre guzki produkują nadmiar hormonów tarczycy i mogą powodować objawy nadczynności, takie jak kołatanie serca, nadmierna potliwość lub chudnięcie.
Szybkiej oceny wymagają szczególnie szybko powiększający się guzek, utrzymująca się niewyjaśniona chrypka oraz powiększone węzły chłonne szyi. Narastające trudności z oddychaniem wymagają pilnej pomocy medycznej.
Lekarz zbiera informacje o objawach, wcześniejszych badaniach, chorobach tarczycy w rodzinie i czynnikach ryzyka, np. napromienianiu okolicy szyi w przeszłości. Podstawą oceny są badanie lekarskie, USG tarczycy i węzłów chłonnych szyi oraz oznaczenie TSH.
W zależności od wyników potrzebne mogą być dodatkowe badania krwi, np. fT4 i fT3. Przy obniżonym TSH lekarz może zalecić scyntygrafię, która pomaga ustalić, czy guzek samodzielnie produkuje hormony. Prawidłowe TSH nie wyklucza obecności guzka ani jego złośliwego charakteru.
USG pozwala ocenić wielkość, budowę, echogeniczność i granice zmiany oraz obecność cech podejrzanych. Polskie rekomendacje z 2022 roku zalecają klasyfikację EU-TIRADS-PL, czyli polską adaptację europejskiego systemu oceny ryzyka. Kategoria USG pomaga ustalić wskazania do biopsji, ale sama nie jest rozpoznaniem raka.
| Kategoria | Znaczenie obrazu USG | Typowe wskazania do biopsji według EU-TIRADS-PL |
|---|---|---|
| 1 | Brak guzków. | Nie dotyczy. |
| 2 | Obraz łagodny: torbiel prosta lub zmiana całkowicie gąbczasta. | Zwykle bez biopsji diagnostycznej. Objawowa torbiel może wymagać opróżnienia. |
| 3 | Małe ryzyko: zmiana izoechogeniczna lub hiperechogeniczna, o regularnym kształcie i gładkich granicach, bez cech wysokiego ryzyka. | Biopsja przy wymiarze co najmniej 20 mm. |
| 4 | Pośrednie ryzyko: zmiana łagodnie hipoechogeniczna, o regularnym kształcie i gładkich granicach, bez cech wysokiego ryzyka. | Biopsja przy wymiarze co najmniej 15 mm. |
| 5 | Duże ryzyko: co najmniej jedna cecha wysoce podejrzana, np. nieregularne granice, mikrozwapnienia, znaczna hipoechogeniczność lub podejrzenie naciekania poza tarczycę. | Biopsja przy wymiarze co najmniej 5 mm. |
Tabela dotyczy EU-TIRADS-PL, a nie wszystkich systemów TIRADS. Kwalifikacja uwzględnia również obraz węzłów chłonnych, wyniki badań i indywidualne czynniki ryzyka. W szczególnych sytuacjach biopsja może być potrzebna niezależnie od wielkości guzka. Brak kategorii w opisie USG nie oznacza automatycznie konieczności biopsji – lekarz ocenia pełny opis i, w razie potrzeby, uzupełnia badanie.
Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana, czyli BACC, polega na pobraniu komórek z wybranego guzka pod kontrolą USG. Materiał jest oceniany przez specjalistę patomorfologii w badaniu cytologicznym. Wskazania zależą od cech i wielkości zmiany oraz sytuacji klinicznej.
Przy wielu guzkach do biopsji wybiera się zmiany wymagające weryfikacji, uwzględniając przede wszystkim ich cechy podejrzane. Wynik jednego guzka nie określa charakteru wszystkich pozostałych. Szczegółowy opis przygotowania i przebiegu badania znajdziesz na stronie biopsja cienkoigłowa tarczycy w Gdańsku.
System Bethesda służy do opisywania wyników cytologii tarczycy. Wydanie z 2023 roku wyróżnia sześć kategorii. Wynik należy interpretować łącznie z obrazem USG i informacjami klinicznymi.
| Kategoria | Znaczenie i dalsze postępowanie |
|---|---|
| I – wynik niediagnostyczny | Materiał nie pozwala na wiarygodną ocenę. Zwykle potrzebna jest ponowna biopsja pod kontrolą USG; dalszy plan zależy od charakteru zmiany. |
| II – zmiana łagodna | Najczęściej możliwa jest obserwacja. Podejrzany obraz USG lub istotne zmiany w kolejnych badaniach mogą uzasadniać ponowną biopsję. |
| III – atypia o nieokreślonym znaczeniu | Stwierdzono cechy, które nie pozwalają jednoznacznie zakwalifikować zmiany. Zwykle zaleca się ponowną biopsję; w wybranych przypadkach rozważa się badania molekularne lub operację. |
| IV – nowotwór pęcherzykowy | Cytologia nie rozstrzyga, czy zmiana jest łagodna, czy złośliwa. Potrzebna jest konsultacja dotycząca dalszej diagnostyki, często leczenia operacyjnego. |
| V – podejrzenie nowotworu złośliwego | Wymaga sprawnej konsultacji specjalistycznej i ustalenia planu leczenia, najczęściej operacyjnego. |
| VI – nowotwór złośliwy | Rozpoznanie cytologiczne wskazuje na zmianę złośliwą. Dalsze postępowanie zależy od jej typu, zaawansowania i stanu zdrowia pacjenta. |
Kategorie określają różne poziomy ryzyka i nie są stopniami zaawansowania raka. Wynik niediagnostyczny nie oznacza zmiany łagodnej, a kategoria III lub IV nie jest równoznaczna z rozpoznaniem raka.
W kategorii IV problemem jest m.in. ograniczona możliwość oceny naciekania torebki guza i naczyń na podstawie samych komórek. W rozróżnianiu gruczolaka pęcherzykowego od raka pęcherzykowego kluczowe może być badanie histopatologiczne materiału po operacji. W wybranych sytuacjach pomocne są badania molekularne, których przydatność i dostępność omawia lekarz.
Wyniki V i VI najczęściej prowadzą do kwalifikacji do leczenia operacyjnego, jednak postępowanie zależy od rodzaju nowotworu. U wybranych pacjentów z mikrorakiem brodawkowatym niskiego ryzyka doświadczony zespół może zaproponować aktywny nadzór. Oznacza to zaplanowane kontrole według określonych zasad. Takiej decyzji nie podejmuje się wyłącznie na podstawie numeru kategorii Bethesda.
Łagodne guzki, które nie powodują dolegliwości ani zaburzeń hormonalnych, często wymagają jedynie obserwacji. Termin kolejnego USG zależy od kategorii ryzyka, wcześniejszej cytologii, wielkości zmiany i jej zachowania w czasie. Nie każdy guzek wymaga corocznej biopsji.
Wzrost guzka nie musi oznaczać raka, ale może być powodem ponownej oceny. Leczenie rozważa się m.in. przy ucisku na sąsiednie struktury, zaburzeniach połykania, nadczynności tarczycy lub istotnej zmianie obrazu USG.
Rokowanie zależy od typu nowotworu, jego zaawansowania, wieku pacjenta i odpowiedzi na leczenie. Wiele zróżnicowanych raków tarczycy, szczególnie raka brodawkowatego wykrytego we wczesnym stadium, wiąże się z bardzo dobrym rokowaniem. Nie należy jednak przenosić tych informacji na wszystkie typy raka tarczycy – ocenę przeprowadza się indywidualnie.
W Centrum Medycznym Tartaczna 2 możesz umówić:
Na konsultację zabierz wcześniejsze opisy i zdjęcia USG, wyniki biopsji, badania laboratoryjne oraz listę przyjmowanych leków. Pozwoli to porównać zmiany w czasie i zaplanować kolejne kroki.
Umów wizytę przez rejestrację Centrum Medycznego Tartaczna 2: zadzwoń pod numer 58 719 10 25 lub napisz na kontakt@tartaczna2.pl. Wizytę na biopsję możesz zarezerwować również przez ZnanyLekarz: dr Artur Antolak lub dr Kamil Drucis.
