Menopauza Gdańsk – leczenie objawów i terapia hormonalna

Uderzenia gorąca, nocne poty, problemy ze snem czy suchość pochwy mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie w okresie okołomenopauzalnym. Nie trzeba czekać na ustanie miesiączek, aby skonsultować objawy i omówić możliwości ich łagodzenia.

W Centrum Medycznym Tartaczna 2 w Gdańsku konsultacje dotyczące menopauzy prowadzą dr Marek Korożan i dr Volha Khitrun. Dobieramy postępowanie do dolegliwości, stanu zdrowia i preferencji pacjentki, uwzględniając leczenie hormonalne oraz niehormonalne.

Co to jest menopauza i perimenopauza?

Menopauza oznacza ostatnią miesiączkę wynikającą z wygasania czynności jajników. Rozpoznaje się ją retrospektywnie po 12 miesiącach bez miesiączki, jeśli brak krwawienia nie ma innej przyczyny. Stosowanie hormonów i niektóre zabiegi mogą utrudniać taką ocenę.

Menopauza najczęściej występuje między 45. a 55. rokiem życia. Poprzedza ją okres przejściowy, nazywany perimenopauzą, w którym zmienia się czynność jajników, miesiączki mogą stać się nieregularne i pojawiają się objawy związane z wahaniami hormonów.

Nie oznacza to nagłego ustania produkcji wszystkich hormonów. Menopauza jest naturalnym etapem życia, a nasilenie dolegliwości jest indywidualne.

Objawy menopauzy – co może się zmienić?

Do częstych dolegliwości należą:

• uderzenia gorąca i nocne poty,
• trudności z zasypianiem i częste wybudzenia,
• nieregularne miesiączki w okresie przejściowym,
• drażliwość, wahania nastroju lub obniżony nastrój,
• trudności z koncentracją i poczucie „mgły mózgowej”,
• suchość pochwy, pieczenie i ból podczas współżycia,
• zmiana potrzeb seksualnych,
• dolegliwości ze strony układu moczowego.

Nie każda kobieta doświadcza wszystkich objawów. U części są one niewielkie, u innych wpływają na sen, pracę i relacje. Podobne dolegliwości mogą mieć również inne przyczyny, dlatego nie należy automatycznie przypisywać ich menopauzie.

Uderzenia gorąca i nocne poty – skąd się biorą?

Zmiany hormonalne wpływają na działanie ośrodka regulacji temperatury w mózgu. Może to powodować nagłe uczucie gorąca, zaczerwienienie skóry i pocenie się. Objawy występujące w nocy często przerywają sen i sprzyjają zmęczeniu w ciągu dnia.

Podczas konsultacji warto powiedzieć, jak często pojawiają się uderzenia gorąca, czy wybudzają ze snu i jak wpływają na codzienne życie. Pomaga to dobrać leczenie i później ocenić jego skuteczność.

Jak rozpoznaje się menopauzę – czy potrzebne są badania hormonów?

U zdrowych kobiet po 45. roku życia z typowymi objawami rozpoznanie zwykle opiera się na wywiadzie i zmianach miesiączkowania. Rutynowe oznaczanie szerokiego panelu hormonów nie jest konieczne u każdej pacjentki.

Badania mogą być potrzebne, gdy objawy występują wcześniej, obraz jest nietypowy lub istnieje podejrzenie innej choroby. Lekarz dobiera je indywidualnie, np. w celu oceny czynności tarczycy lub wyjaśnienia niedokrwistości.

Objawy przed 45. rokiem życia wymagają oceny pod kątem wczesnej menopauzy, a przed 40. rokiem życia – przedwczesnej niewydolności jajników.

Hormonalna terapia menopauzalna – HTM, nazywana także HTZ

Hormonalna terapia menopauzalna jest skuteczną metodą łagodzenia uderzeń gorąca i nocnych potów. U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentek może również poprawiać sen zaburzony przez te dolegliwości oraz ograniczać utratę masy kostnej.

Leczenie ogólnoustrojowe może mieć postać tabletek, plastrów, żelu lub aerozolu na skórę. Wybór preparatu, drogi podania i schematu zależy między innymi od objawów, miesiączkowania, przebytych chorób i operacji.

• Przy zachowanej macicy estrogen stosowany ogólnoustrojowo zwykle wymaga odpowiedniej ochrony endometrium progestagenem.
• Po całkowitym usunięciu macicy najczęściej można stosować sam estrogen, choć istnieją sytuacje wymagające innego postępowania.

Terapia łagodzi objawy związane ze zmianami hormonalnymi, ale nie przywraca czynności jajników ani płodności.

Czy terapia hormonalna jest bezpieczna?

Korzyści i ryzyko zależą od wieku, czasu od menopauzy, rodzaju leczenia i indywidualnej historii zdrowotnej. Znaczenie mają między innymi choroby zakrzepowo-zatorowe, nowotwory hormonozależne, choroby wątroby oraz niewyjaśnione krwawienia.

Doustna terapia hormonalna może zwiększać ryzyko zakrzepicy; droga przezskórna ma pod tym względem korzystniejszy profil. Terapia estrogenowo-progestagenowa może zwiększać ryzyko raka piersi, a wielkość tego ryzyka zależy między innymi od czasu stosowania.

Możliwe działania niepożądane obejmują tkliwość piersi, plamienia lub bóle głowy. Podczas kontroli oceniamy tolerancję i skuteczność leczenia oraz zasadność jego kontynuowania. Dawka i czas terapii są ustalane indywidualnie.

Nowe niehormonalne leczenie uderzeń gorąca i nocnych potów

Dostępne są również leki niehormonalne działające na mechanizmy regulacji temperatury w mózgu. Nowsze terapie oddziałują na szlak neurokininowy i mogą zmniejszać częstość oraz nasilenie umiarkowanych i ciężkich uderzeń gorąca oraz nocnych potów związanych z menopauzą.

Takie leczenie można rozważyć u wybranych pacjentek, które nie chcą stosować terapii hormonalnej lub nie mogą jej przyjmować. Nie zastępuje ono leczenia wszystkich objawów menopauzy, np. suchości pochwy, ani profilaktyki osteoporozy.

Brak hormonów nie oznacza braku przeciwwskazań i działań niepożądanych. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz ocenia choroby współistniejące i możliwe interakcje z przyjmowanymi lekami. W zależności od wybranej terapii wymagane są badania czynności wątroby przed leczeniem oraz regularne kontrole w jego trakcie.

U pacjentek z chorobą nowotworową lub po jej leczeniu dobór postępowania wymaga szczególnej oceny, niekiedy wspólnie z onkologiem. Leczenie niehormonalne nie jest automatycznie odpowiednie dla każdej osoby z przeciwwskazaniami do HTM.

Suchość pochwy i ból podczas współżycia po menopauzie

Zmniejszenie stężenia estrogenów może prowadzić do suchości, pieczenia, podrażnienia oraz bólu podczas współżycia. Dolegliwości te należą do zespołu moczowo-płciowego menopauzy i mogą utrzymywać się także po ustąpieniu uderzeń gorąca.

Postępowanie może obejmować preparaty nawilżające, lubrykanty oraz miejscowe leczenie hormonalne po kwalifikacji. Niskodawkowe estrogeny dopochwowe działają przede wszystkim miejscowo i są oceniane odrębnie od terapii ogólnoustrojowej.

Przed leczeniem warto ustalić przyczynę dolegliwości – podobne objawy mogą występować również przy infekcjach lub chorobach skóry sromu.

Sen, nastrój i codzienne nawyki

Regularna aktywność fizyczna, ćwiczenia siłowe, odpowiednia dieta i ograniczenie palenia wspierają zdrowie w okresie menopauzy. Przy nocnych potach pomocne może być chłodniejsze otoczenie sypialni i ograniczenie czynników, które indywidualnie nasilają objawy.

Terapia poznawczo-behawioralna dostosowana do menopauzy może pomagać w radzeniu sobie z uderzeniami gorąca, problemami ze snem i obciążeniem emocjonalnym. Utrzymujący się obniżony nastrój lub objawy depresji wymagają odrębnej oceny.

Suplementy i preparaty ziołowe nie są równoważne lekom o potwierdzonej skuteczności. Mogą również powodować działania niepożądane i interakcje. Poinformuj lekarza o wszystkich stosowanych produktach.

Czy w okresie okołomenopauzalnym potrzebna jest antykoncepcja?

W perimenopauzie owulacja może nadal występować, nawet jeśli miesiączki są nieregularne. Hormonalna terapia menopauzalna nie jest antykoncepcją. Jeśli nie planujesz ciąży, omów z lekarzem odpowiednią metodę zabezpieczenia i termin, w którym można z niej zrezygnować.

Krwawienie po menopauzie – kiedy zgłosić się do lekarza?

Każde krwawienie po 12 miesiącach bez naturalnej miesiączki wymaga oceny ginekologicznej, nawet jeśli jest niewielkie lub wystąpiło tylko raz. Nie musi oznaczać poważnej choroby, ale nie należy go ignorować.

Podczas terapii hormonalnej charakter krwawień zależy od schematu leczenia. Nowe, utrzymujące się lub obfite krwawienia należy zgłosić lekarzowi. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być USG przezpochwowe oraz dalsze badania, np. biopsja endometrium.

Jak przygotować się do konsultacji dotyczącej menopauzy?

• Zanotuj datę ostatniej miesiączki i zmiany w przebiegu cykli.
• Przygotuj listę objawów oraz informację, jak wpływają na sen i codzienne życie.
• Zabierz listę leków, suplementów i wcześniej stosowanych terapii.
• Przynieś dostępne wyniki badań ginekologicznych i badań piersi.
• Poinformuj lekarza o przebytych operacjach, zakrzepicy, chorobach wątroby oraz nowotworach u siebie i w rodzinie.

Nie musisz samodzielnie wykonywać szerokiego pakietu badań przed pierwszą wizytą. Ich zakres ustalimy na podstawie wywiadu i badania.

Leczenie objawów menopauzy w Gdańsku – umów wizytę

W Centrum Medycznym Tartaczna 2 konsultacje dotyczące menopauzy, terapii hormonalnej i leczenia niehormonalnego prowadzą dr Marek Korożan i dr Volha Khitrun.

Zapraszamy do naszej placówki w Śródmieściu Gdańska, przy ul. Tartacznej 2. Podczas wizyty omówimy dostępne możliwości i wspólnie ustalimy plan postępowania.

Umów konsultację przez rejestrację Centrum Medycznego Tartaczna 2, zadzwoń pod numer 58 719 10 25 lub skorzystaj z ZnanyLekarz.