Tartaczna 2
Poznaj jakość opieki zdrowotnej w stylu Tartaczna2!
wstecz
Badanie KTG, czyli kardiotokografia, jest nieinwazyjną metodą monitorowania czynności serca płodu i aktywności skurczowej macicy. Stosuje się je przede wszystkim w późniejszym okresie ciąży, gdy istnieją wskazania medyczne, oraz podczas porodu.
Przedporodowe badanie KTG, nazywane również testem niestresowym NST, umożliwia ocenę zmian częstotliwości rytmu serca płodu, jego zmienności oraz reakcji na ruchy dziecka. Wynik pomaga lekarzowi lub położnej ocenić aktualny stan płodu i zdecydować, czy potrzebna jest dalsza obserwacja albo dodatkowa diagnostyka.
KTG nie mierzy bezpośrednio utlenowania krwi płodu i nie powinno być interpretowane w oderwaniu od sytuacji klinicznej. Znaczenie zapisu zależy między innymi od wieku ciążowego, ruchów płodu, stanu zdrowia matki oraz wyników innych badań.
Kardiotokografia obejmuje jednoczesny zapis dwóch parametrów:
Zewnętrzny czujnik skurczów pozwala ocenić przede wszystkim częstotliwość i czas trwania skurczów. Nie określa dokładnie ich rzeczywistej siły. Oba zapisy są przedstawiane równocześnie, dzięki czemu można analizować zachowanie rytmu serca płodu w odniesieniu do jego ruchów i aktywności skurczowej macicy.
Test niestresowy NST jest standardowym badaniem KTG wykonywanym przed porodem. Podczas badania nie podaje się leków wywołujących skurcze. Ocenia się podstawową częstotliwość rytmu serca płodu, zmienność zapisu, akceleracje i deceleracje oraz ich związek z ruchami płodu i ewentualnymi skurczami macicy.
Podczas porodu KTG pozwala obserwować czynność serca płodu w odniesieniu do skurczów macicy. W zależności od przebiegu ciąży i porodu zapis może być okresowy albo ciągły. Wynik KTG zawsze interpretuje się łącznie z postępem porodu i całym obrazem klinicznym.
Próba oksytocynowa, określana również jako test stresowy lub OCT, polega na ocenie reakcji czynności serca płodu na wywołane skurcze macicy. Obecnie nie jest rutynowym badaniem ambulatoryjnym. Jeśli istnieje wskazanie do jej przeprowadzenia, wykonuje się ją w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem personelu i z możliwością szybkiego podjęcia dalszego postępowania.
Podczas badania KTG na brzuchu ciężarnej umieszcza się dwa czujniki mocowane elastycznymi pasami. Czujnik ultrasonograficzny układa się w miejscu, w którym najlepiej rejestrowana jest czynność serca płodu. Drugi czujnik, czyli pelotę tokograficzną, umieszcza się w miejscu umożliwiającym rejestrację aktywności skurczowej macicy.
Badanie przeprowadza się w wygodnej pozycji, najczęściej półleżącej albo na boku. Nie zaleca się długotrwałego leżenia płasko na plecach, zwłaszcza jeśli powoduje ono osłabienie, nudności lub zawroty głowy. W razie dyskomfortu pacjentka powinna poinformować osobę wykonującą badanie.
Zapis może być wspomagany analizą komputerową, ale ostatecznej oceny dokonuje odpowiednio wykwalifikowany lekarz lub położna z uwzględnieniem sytuacji klinicznej.
Badanie KTG trwa zazwyczaj około 20–30 minut.
Jeżeli zapis nie spełnia kryteriów reaktywności, badanie może zostać przedłużone, najczęściej do około 40 minut, a w uzasadnionych przypadkach także dłużej. Wynik niereaktywny nie musi oznaczać nieprawidłowości – może wynikać między innymi z okresu snu płodu, wcześniejszego wieku ciążowego, działania niektórych leków albo niedostatecznej jakości zapisu.
W zależności od wyniku lekarz może zalecić dalszą obserwację, powtórzenie KTG, badanie USG, ocenę przepływów dopplerowskich, profil biofizyczny płodu albo diagnostykę w szpitalu.
Przedporodowe badanie KTG najczęściej wykonuje się w III trymestrze ciąży, gdy istnieją wskazania do oceny stanu płodu. W określonych sytuacjach klinicznych monitorowanie można rozpocząć wcześniej, jednak wyniki uzyskane przed 32. tygodniem ciąży wymagają ostrożnej interpretacji ze względu na niedojrzałość autonomicznego układu nerwowego płodu.
W ciąży o prawidłowym przebiegu KTG nie musi być wykonywane podczas każdej rutynowej wizyty. Termin rozpoczęcia monitorowania oraz częstotliwość badań ustala lekarz indywidualnie, biorąc pod uwagę przebieg ciąży, wiek ciążowy i czynniki ryzyka.
Podczas porodu KTG dostarcza informacji o zachowaniu czynności serca płodu w odniesieniu do skurczów macicy. Sam zapis nie rozstrzyga jednak, czy poród powinien zakończyć się drogami natury, czy przez cięcie cesarskie. Decyzję podejmuje się na podstawie całego obrazu klinicznego.
Badanie KTG może być zalecane, gdy przebieg ciąży lub stan zdrowia matki bądź płodu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań. O potrzebie wykonania badania oraz częstotliwości monitorowania zawsze decyduje lekarz.
Najczęstsze sytuacje, w których można rozważyć wykonanie KTG, obejmują:
Ważne: wyraźne osłabienie ruchów płodu, krwawienie, odpływanie płynu owodniowego, silny ból brzucha, regularne skurcze przed terminem porodu lub nagłe pogorszenie samopoczucia wymagają pilnego kontaktu z izbą przyjęć położniczą. W takiej sytuacji nie należy czekać na planowe badanie ambulatoryjne.
Podczas interpretacji zapisu KTG ocenia się przede wszystkim:
Podstawowa częstotliwość rytmu serca płodu najczęściej mieści się w zakresie 110–160 uderzeń na minutę. Utrzymująca się częstotliwość powyżej tego zakresu może zostać określona jako tachykardia, a poniżej niego jako bradykardia. Znaczenie tych zmian zależy od czasu ich trwania, wieku ciążowego, pozostałych cech zapisu oraz stanu matki i płodu.
Tachykardia może mieć różne przyczyny, w tym gorączkę lub zakażenie u matki, działanie leków, odwodnienie, zwiększoną aktywność płodu albo zaburzenia rytmu. Bradykardia również wymaga oceny całej sytuacji klinicznej i nie zawsze oznacza niedotlenienie.
Zmienność podstawowa oznacza niewielkie wahania rytmu serca płodu wokół wartości podstawowej. Najczęściej za prawidłową uznaje się zmienność w zakresie około 5–25 uderzeń na minutę. Przejściowo obniżona zmienność może wystąpić podczas snu płodu lub po zastosowaniu niektórych leków. Długotrwałe znaczne obniżenie zmienności, szczególnie wraz z innymi nieprawidłowościami, wymaga pilnej oceny.
Po 32. tygodniu ciąży reaktywny test NST zazwyczaj obejmuje co najmniej dwie akceleracje o co najmniej 15 uderzeń na minutę, trwające przynajmniej 15 sekund, zarejestrowane w ciągu 20 minut. Przed 32. tygodniem ciąży stosuje się kryteria uwzględniające wcześniejszy wiek ciążowy.
KTG pomaga rozpoznać zapisy mogące wiązać się ze zwiększonym prawdopodobieństwem niedotlenienia lub kwasicy płodu, ale nie potwierdza ich bezpośrednio. Zarówno prawidłowy, jak i nieprawidłowy wynik należy interpretować w połączeniu z całym obrazem klinicznym.
Zewnętrzne, niestresowe badanie KTG jest nieinwazyjne i nie ma typowych przeciwwskazań. Czujniki umieszczone na brzuchu rejestrują sygnały bez naruszania tkanek i bez podawania leków.
Niektóre objawy i powikłania ciąży, takie jak podejrzenie przedwczesnego oddzielenia łożyska, nie są przeciwwskazaniem do monitorowania. Wymagają jednak pilnej diagnostyki w warunkach szpitalnych, a nie wykonywania planowego KTG w gabinecie.
Badanie KTG nie wymaga szczególnego przygotowania. Przed wizytą można normalnie jeść, pić i przyjmować zalecone leki. Nie ma konieczności spożywania specjalnego posiłku ani słodkiego napoju w celu pobudzenia dziecka.
Warto założyć wygodne ubranie umożliwiające odsłonięcie brzucha i skorzystać z toalety przed rozpoczęciem zapisu. Na wizytę najlepiej zabrać kartę ciąży, wyniki ostatnich badań USG oraz skierowanie lub zalecenie lekarza, jeśli zostało wystawione.
Jeżeli powodem zgłoszenia się jest wyraźne osłabienie ruchów płodu, nie należy odkładać kontaktu z lekarzem ani próbować samodzielnie pobudzać dziecka jedzeniem lub napojami.
W Centrum Medycznym Tartaczna 2 wykonujemy badania KTG w Gdańsku przy użyciu kardiotokografu EDAN F15. Urządzenie umożliwia monitorowanie czynności serca płodu i aktywności skurczowej macicy oraz wspomaganą komputerowo analizę zapisu. Ostatecznej interpretacji wyniku dokonuje personel medyczny.
Badanie KTG może stanowić element opieki prenatalnej i prowadzenia ciąży. Centrum znajduje się przy ul. Tartacznej 2/1a w Gdańsku, w Śródmieściu.
Termin badania można umówić przez formularz kontaktowy, mailowo pod adresem kontakt@tartaczna2.pl albo telefonicznie pod numerem 58 719 10 25.
Badanie można również wykonać podczas wizyty u naszego ginekologa w Gdańsku, po wcześniejszym potwierdzeniu dostępności telefonicznie.
